Waddenfonds

Het Waddenfonds moest de ideale uitruil worden: gas voor natuur. Inmiddels is bijna zeshonderd miljoen euro in het Waddengebied verjubeld zonder dat de natuur er beter van werd. Vooral slimme ondernemers en hobbyisten profiteerden van het fonds.

Nationaal Park Lauwersmeer is een vogelparadijs. Tijdens de trek vliegen dagelijks tot dertigduizend brandganzen over de voormalige zeebodem en in de wildernis broeden ruim honderd vogelsoorten. Bovendien is het ’s nachts een van de donkerste gebieden van Europa, en dat is bijzonder in het helverlichte Nederland. Maar aan de rand van deze zeer zeldzame duisternis, in het Groningse havendorpje Lauwersoog, komt het Werelderfgoedcentrum Waddenzee. Een ‘internationale vuurtoren voor kennis, activiteiten, onderzoek en ondernemerschap’.

Althans, dat is de droom van enkele invloedrijke lokale bestuurders die liefkozend spreken over een ‘ecologisch visitekaartje’. Maar dan wel een van dertig meter hoog, met in de top een opvangcentrum voor zeehonden, beneden een hotel en een ‘beleefcentrum’. Kosten? Bijna dertig miljoen euro. Dat bedrag lijkt geen enkel probleem, want alle betrokkenen weten dat ze het Waddenfonds, een pot met honderden miljoenen euro’s, binnen handbereik hebben.

Het Waddenfonds werd in 2006 opgericht om met achthonderd miljoen euro de natuur in het Waddengebied te versterken. Het was een uniek compromis tussen het bedrijfsleven en natuurbeschermingsorganisaties en ogenschijnlijk zo gunstig dat het concept sindsdien wordt herhaald. Zo moet het kabinet nu beslissen over een Noordzeeakkoord, waardoor met de opbrengsten van gaswinning op de Noordzee onder meer de natuur kan worden beschermd.

Wat is er met het Waddenfonds gebeurd? Investico maakte samen met Dagblad van het Noorden, de Leeuwarder Courant, De Groene Amsterdammer en EenVandaag de balans op. Uit ons onderzoek blijkt dat het fonds een grabbelton is geworden in handen van de provincies die het gebruikten om er zelf beter van te worden en goede sier te maken. Ook slimme ondernemers en hobbyisten wisten wel raad met de goedgevulde subsidiepot. Het oorspronkelijke doel, bescherming van het Waddengebied, raakte steeds verder uit zicht. ‘Het fonds heeft niet echt willen onderzoeken hoe het met het wad gesteld is. Het gebied had er veel beter uit kunnen zien dan nu’, concludeert waddenbioloog Theunis Piersma.

Vijftien jaar geleden werd aan de bel getrokken. ‘De ecologische kwaliteit van de Waddenzee is in één generatie tijd dramatisch verslechterd’, waarschuwde Roel Cazemier van de Raad voor de Wadden in 2005. In die periode schraapten kokkelvissers met hun kokkeloogst het leven van de zeebodem. Steeds minder trekvogels waren op het wad te zien en haaien en roggen waren al enige tijd verdwenen. En dat was zorgelijk. Het Waddengebied is niet alleen een van de mooiste natuurgebieden van Nederland, maar ook van essentieel belang voor het hele Arctisch gebied. Zo zijn trekvogels die van Afrika naar Groenland vliegen van het wad afhankelijk voor voedsel. Tot overmaat van ramp wilde de nam in het aardgasrijke gebied boren. Dat zou desastreus zijn voor de Wadden, waarschuwde de Waddenvereniging. Vervuiling, bodemdaling en ongelukken zouden verstrekkende gevolgen hebben voor dit unieke natuurgebied.

De protesten laaiden op. Elke poging tot een besluit over het gebied verzandde in een zwaar gepolariseerde discussie en de onderhandelingen over het gebied kwamen in een impasse. Oud-staatssecretaris Wim Meijer kreeg als voorzitter van de Adviesgroep Waddenzeebeleid, van het kabinet de lastige taak om met een oplossing komen.

Dat leverde een volbloed Nederlands-bestuurlijke oplossing: onder strikte voorwaarden zou naar gas geboord mogen worden, maar ter compensatie kreeg het Waddengebied een ‘omvangrijk investeringsplan’ à achthonderd miljoen euro. Een onafhankelijke monitoringscommissie moest toezien op de voortgang, economische activiteiten in het gebied moesten vooraf strikte grenswaarden opgelegd krijgen. In 2026, als de achthonderd miljoen euro zou zijn uitgegeven, moesten de projecten ‘op een zichtbare manier het Waddengebied vooruit hebben geholpen’, schreef vrom-minister Sybilla Dekker aan de Kamer. Een ‘historisch’ besluit, noemde Roel Cazemier van de Raad voor de Wadden de oprichting van het fonds in 2005. ‘De tijd van discussiëren is voorbij. Er moet nu worden gehandeld.’

Maar op de valreep greep de Tweede Kamer in, een draai die waddenbioloog Theunis Piersma achteraf bestempelt als ‘kaping van het fonds’. Fries en cda-Kamerlid Joop Atsma vond dat ook de economie moest profiteren van de pot geld. Hij kreeg voldoende steun voor een motie waarmee het fonds gelijk verdeeld zou worden tussen natuur en economie, een scheiding die de commissie-Meijer nadrukkelijk niet had gemaakt. ‘Het moest juist een integrale aanpak zijn’, legt de oud-voorzitter uit. Hij kijkt inmiddels met gemengde gevoelens op het Waddenfonds terug. ‘In het Waddengebied hangt alles samen’, vertelt Meijer in zijn woning op de bosrijke Veluwe. ‘Zoals het verblijf van trekvogels samenhangt met de visstand, die weer samenhangt met de mossels.’ De natuur moest voorop staan, zegt hij. Een centrale aanpak in het gebied – bestuurd door drie provincies, tientallen gemeenten en beheerd door dertien natuurorganisaties – was essentieel. ‘De politiek moest verantwoordelijkheid nemen.’ Niet naar één aspect kijken, maar het geheel in ogenschouw nemen.

‘De motie was nog schadelijker dan je denkt’, evalueert Piersma. ‘Het betekende niet alleen dat er de helft minder aan geld voor ecologie was. Het betekende ook dat het geld voor ecologie slechter werd besteed. Het economisch kortetermijndenken raakte ook daar dominant. In plaats van een integrale aanpak voor de natuur, werd geïnvesteerd in een reeks kortademige herstelprojecten.’ Voordat het fonds goed en wel van start kan gaan, besluit de minister met ruim 120 miljoen euro de kokkelvissers uit te kopen. Dan is er nog bijna zevenhonderd miljoen euro over.

De eerste barsten worden zichtbaar tijdens de eerste subsidieronde. Experts die betrokken waren bij het advies van Meijer vertellen dat ze met verbazing keken naar wat er met ‘hun’ fonds gebeurde. ‘Ik viel van mijn stoel’, zegt emeritus hoogleraar Han Lindeboom. Als marine ecoloog voorzag hij Meijer van advies. ‘Ze verhoogden de bruggetjes in Friesland zodat boten met een hogere mast daar ook onderdoor konden varen.’ Nu konden ook boten de Elfstedenroute varen. Kosten: ruim elf miljoen euro.

Het blijkt een voorbode voor de daaropvolgende jaren. Tussen 2006 en 2011 krijgen 54 projecten in totaal zo’n 110 miljoen euro subsidie. Slechts een klein deel hiervan komt ‘direct ten goede aan de natuur’, oordeelt de Rekenkamer in 2013. Het Friese PvdA-Kamerlid Lutz Jacobi, zeer begaan met het Waddengebied, wordt boos. ‘Het kabinet snoept van alle kanten uit dit fonds, terwijl het is ingesteld voor het compenseren van schade en ongemak van de grootschalige visserij en de gaswinning in het Waddengebied’, schrijft ze in februari 2011. ‘Het Waddenfonds mag geen grabbelton zijn!’ Jacobi vraagt een spoeddebat aan en pleit voor harde criteria voor de toekenning van geld.

Maar dan trekken de provincies het fonds naar zich toe. Niet langer het rijk, maar drie gedeputeerden uit Noord-Holland, Groningen en Friesland besluiten voortaan over de half miljard euro die dan nog te verdelen is. Bij deze overdracht haalt het kabinet meteen 75 miljoen euro uit de pot als bezuiniging. Jacobi is er niet gerust op. Ze zorgt voor een commissie met externe deskundigen die ervoor moet zorgen dat het fonds werkt aan het oorspronkelijke doel: ‘De verbetering van de kwaliteit van het Waddengebied.’ ‘In het Waddengebied hangt alles samen. Zoals het verblijf van trekvogels samenhangt met de visstand, die weer samenhangt met de mossels’

Directeur van Zeehondencrèche Pieterburen Niek Kuizenga heeft in 2013 een nieuwe zakelijke koers voor ogen. Hij ligt al een tijdje op ramkoers met zeehondenmoeder Lenie ’t Hart, die in 1971 de opvang oprichtte. Simpel gezegd is het haar ‘activisme’ tegen zijn ‘praktisch realisme’. Een strijd die zij verliest. ‘Het impulsief activisme van een charmant en uitgesproken dierenredster is als businessmodel uitgewerkt’, schrijft Kuizenga in een open brief aan de raad van toezicht. De entreegelden worden fors verhoogd, meer geld gaat naar voorlichting in plaats van zorg voor de dieren, ‘de zakelijke markt wordt met nieuwe arrangementen’ aangetrokken. Samen met vastgoedondernemer Arie Heuvelman maakt Kuizenga een plan voor een nieuw centrum in het dorp Lauwersoog met een zakelijk elan. Zeehondencrèche Pieterburen moet zijn intrek nemen op de bovenste verdieping, en Heuvelman begint beneden een hotel.

Het duurt niet lang of ook de provincie Groningen is aan boord, samen met Staatsbosbeheer en Exploitatiemaatschappij Haven Lauwersoog. De provincie laat in 2016 voor 175.580 euro een haalbaarheidsonderzoek uitvoeren. Het levert veertig glanzende pagina’s op zonder cijfers, analyses en risico’s, maar met veel foto’s, ‘expedities’ en promotieteksten als het Werelderfgoedcentrum ‘als kans voor de Waddenzee’. Volgens een later projectplan moet het centrum jaarlijks tussen de 150.000 en 250.000 bezoekers trekken en wordt het een banenmotor voor de regio. Het mag dan ook wat kosten: dertig miljoen euro. Gedeputeerde Henk Staghouwer erkent in Dagblad van het Noorden dat het een fors bedrag is. ‘Omdat we er specialisten bij halen die hun sporen hebben verdiend in het opzetten van publiekstrekkers waar ecologie, duurzaamheid en spannende architectuur de boventoon voeren.’

Maar die specialisten hebben een ontwerp gemaakt van een dertig meter hoog paviljoen aan de rand van het wad. Natuur- en milieuorganisaties maken zich zorgen. ‘De kernwaarden van het Waddengebied zijn vooral stilte, ruimte en duisternis’, zegt Arjen Kok van Natuurmonumenten in de pers. ‘Die zijn in dit deel van het wad nog aanwezig en dan zou het eigenlijk niet goed zijn dat in dit gebied zo’n hoog gebouw komt.’ Desondanks investeert de provincie vijf miljoen euro, Zeehondencentrum Pieterburen heeft toegezegd drie miljoen euro bij te dragen en ondernemer Heuvelman steekt tien miljoen in het horeca- en hotelgedeelte. Met een miljoen vanuit de gemeente een totaal van negentien miljoen euro. Er is nog een gapend gat in de begroting van ruim negen miljoen. Verantwoordelijk gedeputeerde Staghouwer laat in de pers weten ‘goede hoop’ te hebben dat het Waddenfonds kan inspringen.

Op 16 maart 2018 vergadert het algemeen bestuur in de luxe groepsaccommodatie De Wierschuur bij het Noord-Hollandse Hippolytushoef, een voor tweehonderdduizend euro gerenoveerde schuur met dank aan het Waddenfonds. Voor hen ligt de 9,6 miljoen euro voor het Groningse project. Maar het bestuurt twijfelt. De informatievoorziening is ‘summier’, staat in de notulen van de vergadering. Er is geen projectvoorstel en een begroting ontbreekt.

Gedeputeerde Staghouwer belooft, nu als voorzitter van het Waddenfonds, de benodigde informatie achteraf op te sturen en stelt voor dat het bestuur instemt met 9,6 miljoen euro subsidie voor het Werelderfgoedcentrum Waddenzee. Het bestuur gaat akkoord. ‘Voor het Waddenfonds is het uitdragen van de Unesco-status van de Waddenzee een zeer belangrijk speerpunt’, meldt Staghouwer een maand later in een persbericht, ook weer als voorzitter van het Waddenfonds.

Het is een dubbelrol die in het noorden nauwelijks wenkbrauwen doet fronsen, maar waar meermaals voor gewaarschuwd is. Vlak voordat de provincies het geld in handen kregen waarschuwde de Algemene Rekenkamer in 2012 voor het risico op ‘bestuurlijke beïnvloeding’. De toezichthouder adviseert de provincies eventueel maatregelen te nemen. ‘Het is van belang in de toekomst (de schijn van) belangenverstrengeling nauwkeurig in de gaten te houden.’ De jaren erna adviseert de interne kwaliteitscommissie herhaaldelijk om de provincies expliciet uit te sluiten van subsidieaanvragen. En ook in 2018 schrijven de regionale rekenkamers dat de ‘onafhankelijkheid verder onder druk komt te staan’. Het bestuur slaat de adviezen in de wind. In het Waddenfonds worden de gezamenlijke belangen van de provincies behartigd, stelt het. ‘Alleen al hierom kan er van belangenverstrengeling geen sprake zijn.’

Sterker nog, vanaf 2016 vragen de provincies steeds vaker geld aan bij hun eigen fonds. Het bestuur besluit namelijk met twee derde van het overgebleven budget, 180 miljoen euro, vooral grotere projecten te financieren. Deze projecten worden vaak door de provincies zelf uitgevoerd, zoals het Werelderfgoedcentrum. Met het nieuwe plan komt het fonds tegemoet aan de jarenlange kritiek dat een langetermijnvisie ontbreekt, maar is het risico op belangenverstrengeling urgenter geworden. Het fonds heeft geen maatregelen genomen en is dat ook niet van plan.

Voor vvd-Statenlid Nico Bakker is het een reden om uit het bestuur te stappen. ‘Alles werd maar gehonoreerd. Zonder dat er een echt doel voor ogen was’, blikt hij terug. De dubbele petten gaven hem een ongemakkelijk gevoel. ‘De slager keurt zo zijn eigen vlees. Dat wil je toch niet als gedeputeerde? Je komt in een onmogelijke positie.’

Staghouwer vindt nog steeds dat hij deze rollen altijd goed heeft kunnen scheiden. ‘We gaan uit van het Waddengebied als één, ongedeeld geheel. Ik zit er niet voor Groningen. Ik heb wel een Groninger pet op, maar ik ben er voor het hele Waddengebied’, zegt hij in een reactie. Bovendien krijgt hij voor alle projecten ‘altijd het advies van de directeur en een ambtelijk advies’.

De betwiste onafhankelijkheid van het bestuur is niet het enige probleem dat steeds opduikt. In de adviezen van de eigen kwaliteitscommissie, de rekenkamers en externe adviseurs keert steeds hetzelfde refrein terug: ontwikkel een visie, sluit aan bij de Waddenfondsdoelen, monitor de effecten van wat je doet, zorg voor samenhang in plaats van versnippering. Of, zoals Jacobi zegt: laat het Waddenfonds geen grabbelton zijn.

Toch is dat precies wat er is gebeurd, blijkt uit een overzicht dat Investico maakte van alle toegekende subsidies tussen 2012 en 2018. Het is een ratjetoe van projecten, van de bouw van een nieuw dorpshuis in Bierum tot de aanleg van een zonnepanelenveld op Ameland. Een ton subsidie voor bezinningstoerisme met een ‘sacrale duisternis- en stiltebeleving’ in het Friese Schettens. Een ton voor de foodtruck met streekproducten van een enthousiaste vader en zoon. Een ton voor een blacklightgolfbaan op Terschelling. De Stichting Heidense Kapel krijgt veertigduizend euro om een pelgrimsroute te ontwikkelen en een kapel te herbouwen, Texelse ondernemers krijgen 89.000 euro voor ‘Texelpoints’, een digitaal spaarpuntensysteem waarmee ze willen concurreren met ‘goedkope zonbestemmingen als Griekenland en Turkije’.

Op de Afsluitdijk wordt met anderhalf miljoen euro uit het fonds het Vlietermonument gerestaureerd, en de provincie Groningen kreeg bijna een miljoen euro voor de aanleg van fiets- en wandelpaden in het Lauwersmeergebied. En dan is er nog de Rechte Weg, het kunstprojectplan van zes kilometer wandelpad dat, als eerste weg ter wereld, niet de bolling van de aarde volgt, ‘als een plank op een voetbal’ waarbij je aan de uiteinden een kleine meter naar beneden springt. De kunstenaar kreeg ruim vierhonderdduizend euro subsidie toegewezen uit het Waddenfonds. ‘Het fonds had doelgericht te werk moeten gaan. Dus: wat is er nodig om de natuur te versterken? Je moet niet ergens een loket openen, want iedereen heeft wel zin in subsidie’

Het geld is doorgaans welkom in het gebied dat kampt met vergrijzing en leegloop. Zo houdt Gerda van Dijk in het Friese Ee 42 paarden op haar Sandy Road Ranch. Vroeger had elk dorp nog een café, vertelt ze vanuit de huiskamerkantine naast de rijbak waar vier grote leunstoelen rond een houtkachel staan. ‘Nu kunnen mensen voor koffie en een praatje hier terecht.’ In een hoek staat een minibibliotheek en langs de wanden staan bordspelletjes. Buurtbewoners lopen in en uit. Ze organiseert bingo- en klaverjasmiddagen. In 2014 kreeg Van Dijk honderdduizend euro van het Waddenfonds waarmee ze de hal kon aankleden. Ze legde een vloer, bouwde paardenboxen en schafte een stap- en trainingsmolen aan. Ook kon ze betere faciliteiten bouwen bij de toeristencamping op het erf. Maar het zijn vooral buurtbewoners die langskomen. ‘Toeristen willen graag op het strand paardrijden. Maar strand heb je hier niet. Daarvoor moet je echt naar de eilanden.’

Voor de Noord-Hollandse marinestad Den Helder brengt het Waddenfonds grote beloftes. De krimpgemeente worstelt met werkloosheid en verloedering, maar miljoeneninvesteringen uit het Waddenfonds moeten de stad weer bruisend maken, te beginnen bij de oude marinehaven Willemsoord: die wordt omgetoverd tot ‘een voor toeristen aantrekkelijke leisure-waddenhotspot’, compleet met kanovaarroutes en verse-vismarkten. Het Waddenfonds subsidieert het plan met 4,7 miljoen euro. Den Helder heeft de smaak te pakken. In 2016 en 2018 krijgt de stad in totaal bijna 3,5 miljoen euro, onder meer om van het aan-wezige oorlogserfgoed een toeristische trekpleister te maken. Zo worden voormalige Duitse bunkers van de Atlantikwall gerestaureerd en komt er een fiets- en wandelroute langs militair erfgoed.


Met ruim acht miljoen euro subsidie is Den Helder een van de grootste ontvangers van Waddenfondsgeld. De aanvragen werden gedaan door Zeestad CV/BV, een bedrijf dat de stedelijke vernieuwing in Den Helder ontwikkelt en uitvoert. ‘Op afstand’ van de gemeente, om ervoor te zorgen dat plannen niet langer verzanden in het door conflicten geplaagde gemeentebestuur. Ook hier vervult een provincie een dubbelrol. Zeestad is in handen van de gemeente en de provincie Noord-Holland. De provincie is hier dus naast toekenner ook ontvanger van het Waddenfondsgeld. Bovendien zit de Noord-Hollandse gedeputeerde Cees Loggen, die als bestuurslid van het Waddenfonds over subsidieaanvragen beslist, sinds 2019 zélf namens de provincie in de aandeelhoudersvergadering van Zeestad. Loggen weigerde met Investico in gesprek te gaan en heeft geen antwoord gegeven op de hierover gestelde schriftelijke vragen.

De Helderse wethouder Michiel Wouters, die stadsvernieuwing in zijn portefeuille heeft, wil het ‘beeld van Zeestad als grote ontvanger nuanceren’. Volgens hem heeft Zeestad ook subsidies aangevraagd voor projecten waarbij de organisatie slechts zijdelings betrokken is. ‘Zeestad is nou eenmaal een vehicle met ervaring op het gebied van subsidieaanvragen bij het Waddenfonds.’

Maar is het fonds wel bedoeld voor stadsvernieuwing? Volgens wethouder Wouters is het logisch dat Zeestad voor dit soort projecten geld krijgt uit het Waddenfonds. ‘De financiering van de gemeente staat altijd onder druk. Als we elders geld kunnen aantrekken, willen we dat graag. Het gaat hier niet om stadsvernieuwing; voor subsidie uit het Waddenfonds kijken we altijd nadrukkelijk naar de historisch-nautische waarde van Den Helder voor het Waddengebied.’ Als haven is Willemsoord letterlijk de poort naar de wadden, is het idee.

In een tussentijdse evaluatie in 2016 – het fonds was toen halverwege – beoordeelde adviesbureau Royal Haskoning het project Willemsoord niettemin als ‘minder succesvol’. Het project was ‘niet-waddenspecifiek’ en ‘een grotere visie’ ontbrak. Van de 31 beoordeelde projecten kwamen er slechts zestien als geslaagd uit de bus. Onder de ‘minder succesvolle’ projecten vielen naast Willemsoord onder meer de restauratie van een orgel in het Friese Parrega (‘samenhang’ ontbreekt), indoor klimpark Waddenfun (‘willekeurige waddenachtige elementen zijn samengevoegd op een waddenplek’) en de industriewaterleiding voor Chemiecluster Delfzijl, waarvan het ‘ecologisch effect op het Waddengebied onduidelijk’ is. Voor ‘Zeegrasprojecten Fase I en Fase II’ (samen bijna vijf ton) bestaat zelfs het ‘risico op achteruitgang in plaats van vooruitgang’, oordeelde Royal Haskoning.

‘Het Waddengebied is ecologisch redelijk uitgewoond’, verzucht bioloog en waddenspecialist Theunis Piersma. De mosselbanken zijn deels teruggekeerd en met de kanoeten, die ten tijde van de oprichting van het Waddenfonds snel achteruitgingen, gaat het aardig. ‘Maar de zeegrasvelden, de haaien en roggen en gepen van vroeger zijn nog steeds niet terug. En waar is al die kleine platvis waar lepelaars het van moeten hebben? Bij hun terugkeer zouden er tien tot misschien wel honderd keer zoveel lepelaars kunnen zijn. Het had er veel beter uit kunnen zien.’ Als je het Waddengebied beter wilt maken, moet je weten aan welke knoppen je moet draaien, zegt Piersma. En daar zit precies het probleem: ‘Het Waddenfonds heeft enorme steken laten vallen in het opbouwen van de noodzakelijke kennis.’ Zelf klopte hij de afgelopen jaren herhaaldelijk bij het fonds aan voor financiering van onderzoek, maar ving tot voor kort bot. ‘Het Waddenfonds heeft voortdurend op de rem getrapt en zo een van zijn doelstellingen, het bouwen aan een relevante kennisagenda, laten sloeren. Gaswinning levert nu geld op. Maar wat de invloed ervan op het Waddengebied precies is, weten we niet. Zolang we het niet weten, hoeft er ook niks te worden gedaan.’ Het is vergelijkbaar met de stikstofproblematiek. ‘We duwen ecologische problemen voortdurend weg, proberen wat te fixen, omdat het op korte termijn economisch niet goed uitkomt.’

De belofte van het Waddenfonds is volgens Piersma volledig verzand in kortetermijnwerk. ‘Ik woon in Gaast, aan het IJsselmeer. Hier in de buurt is recent weer een dorpshuis opgeknapt met geld uit het Waddenfonds. Heel leuk hoor, maar wat heeft dat met de wadden te maken?’ De bestuurders hebben volgens hem een provinciale blik, er mist gezamenlijkheid. ‘Er is niets provincie-overstijgends aan het Waddenfonds.’ Ook Lutz Jacobi, inmiddels directeur van de Waddenvereniging, is nog steeds kritisch. Het eigenlijke doel raakte uit zicht, hoewel een deel van het geld naar ecologische projecten ging, zoals broedeilanden en vismigratierivieren. ‘Er werd tot nu toe niet gekeken naar wat de Wadden als ecosysteem echt nodig hebben. Hierdoor heeft het Waddengebied in het geheel niets gehad aan al deze kleine projecten’, zegt ze. ‘Het was een grabbelton en dat is het nu nog.’ Het begon al in 2006 bij de uitkoop van de kokkelvissers voor ruim 120 miljoen. ‘Ze hadden dat fonds in stand moeten laten’, zegt Meijer. ‘Het Waddenfonds is geen saneringsfonds, en die kokkelvissers hadden gewoon binnen de begroting van het departement van Landbouw gefinancierd moeten worden’.

Het verbaast Maarten Allers, hoogleraar economie van decentrale overheden aan de Rijksuniversiteit Groningen, niets. Zo gaat dat wanneer lokale overheden een pot met geld krijgen: geld zoekt projecten, in plaats van andersom. ‘Het fonds had doelgericht te werk moeten gaan. Dus: wat is er nodig om de natuur te versterken? Vervolgens: hoe ga je dit doen? Je moet niet ergens een loket openen, want iedereen heeft wel zin in subsidie.’

De ideeën om de natuur te versterken, waren er wel. De commissie gaf het Waddenfonds een reeks voorzetten: ontpolderen, de aankoop en bescherming van bijzondere gebieden, natuurvriendelijk kustbeheer. Meijer, teleurgesteld: ‘We wilden het Waddengebied groter, sterker en robuuster maken. Dat is niet gebeurd.’

Van de oorspronkelijke achthonderd miljoen euro is inmiddels bijna een half miljard verdwenen, zonder enig idee wat het effect is geweest. Zelfs het bestuur kan niet zeggen wat het fonds voor het Waddengebied heeft betekend. De projecten zijn nooit gemonitord of geëvalueerd, ondanks herhaaldelijke oproepen van de interne kwaliteitscommissie. Halverwege de looptijd van het fonds deed Royal Haskoning een poging, maar een definitief oordeel bleek moeilijk. De hoofddoelen van het fonds zijn nogal ‘open’ geformuleerd, schreef de adviesclub. Na jaren aandringen zou de eerste evaluatie in 2021 worden gehouden, vijf jaar voordat de pot op is.

En de ‘internationale vuurtoren voor kennis, activiteiten, onderzoek en ondernemerschap’? Het protest van natuur- en milieuorganisaties tegen het Werelderfgoedcentrum bleek te groot. De horecaondernemer trok zich terug, waarmee een streep is gezet door het hotel en de helft van de beloofde banen. De ‘banenmotor’ blijkt nog goed voor 33 werkplekken. In de nieuwe afgeslankte plannen moet het Werelderfgoedcentrum het vooral hebben van de zeehondencrèche. Vorig jaar trok de vernieuwde opvang 63.000 betalende bezoekers, dat zijn er veertigduizend minder dan in 2012. Volgens Marco Glastra, die in de pers kritische natuurverenigingen vertegenwoordigt, was de zeehondencrèche een slecht idee. ‘Zeehonden horen dicht bij de zee. En niet op een dak van dertig meter hoog. Ze krijgen bijna hoogtevrees.’

Ook Investico besteedt deze week aandacht aan dit onderzoek in hun podcast Speurwerk. Die aflevering is hier te beluisteren. Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door Fonds 1877


Bron: https://www.groene.nl/artikel/waddengeld-voor-een-blacklight-golfbaan?utm_source=De+Groene+Amsterdammer&utm_campaign=0e78dbb920-Dagelijks-2019-10-30&utm_medium=email&utm_term=0_853cea572a-0e78dbb920-74046529

Zeehondenpopulatie in de Waddenzee

Zeehondenpopulatie in de Waddenzee

Het gaat prima met de zeehondenpopulatie in de Waddenzee

De zeehondenpopulatie in de Waddenzee verkeert in een florissante situatie, ondanks de containerramp in januari met de MSC Zoe.

Het ministerie van LNV liet onderzoekers van Wageningen Marine Research nauwkeurig onderzoek doen. De kadavers van drie dode, aangespoelde pups zijn binnenstebuiten gekeerd.

In het Nederlandse, Duitse en Deense Waddengebied is geen sprake van een teruggang van de gewone zeehond, zo blijkt. Ook stranden er niet meer dode pups dan normaal. Sterker nog: er lijkt nog altijd sprake te zijn van een groeiend aantal geboorten en opgroeiende pups. In 2018 ging het om 9500 jonge dieren, op een totaal van 25.000 getelde gewone zeehonden.

grijze zeehond waddenzee
Grijze zeehond

Top nog niet bereikt

Op enig moment heeft de zeehondenpopulatie in het Waddengebied zijn top bereikt. De onderzoekers denken niet dat het al zover is. Ze denken wel dat de dieren verder wegtrekken om te foerageren dan vijf jaar geleden, nu het druk wordt in het water. Daar willen ze beter de vinger op leggen. Er volgt nader onderzoek.

Drie dode pups zijn onderzocht op de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht. De eerste werd op 2 juli gevonden in Renesse. Hij ging dood door vermagering. De tweede strandde twee dagen later in Sexbierum. Ook hier was vermagering de meest waarschijnlijke doodsoorzaak. In beide magen werden geen voedselresten aangetroffen. Ook was er geen sprake van infecties.

Het derde dier werd op 6 juli gevonden op de Noordvaarder in Terschelling. Deze pup was slachtoffer van een ongeluk; hij had een schedelbasisfractuur en bloedingen in brein en ruggenmerg.

Enorm in de lift

Tussen mei en augustus spoelden op de Nederlandse kust 234 dode zeehonden aan, waaronder 141 pups. Dat is 7 procent van het aantal van 2000 geboortes in het Nederlandse deel van de Waddenzee en beslist niet meer dan normaal.

Minister Carola Schouten: ,,Hieruit kan geconcludeerd worden dat er nu, halverwege het pupseizoen en op basis van het beeld van de deskundigen, geen indicatie is dat er dit jaar meer dode pups stranden dan voorgaande jaren.”

Het aantal gewone zeehonden in het Waddengebied zit sinds veertig jaar enorm in de lift. In 1975 werden er in de drie landen samen nog geen 4000 geteld. In 2004 stootten de aantallen voor het eerst door de grens van 20.000. Voor 2018 staat de teller op 25.000 zeehonden in Nederland, Duitsland en Denemarken.

Bron: https://www.dvhn.nl/groningen/Het-gaat-prima-met-de-zeehondenpopulatie-in-de-Waddenzee-24849369.html

Auteur: https://www.dvhn.nl/auteur/saskia-van-westhreenen

Hoe moeten we in de toekomst naar Ameland reizen?

Hoe moeten we in de toekomst naar Ameland reizen? Die vraag stond dinsdagavond centraal bij een informatiebijeenkomst over de bereikbaarheid van het Friese waddeneiland. Rijkswaterstaat, Provincie Fryslân en de gemeenten Noardeast-Fryslân en Ameland hebben gekeken naar de opties en komen nu met drie mogelijkheden: de bestaande verbinding behouden, een meer zuidelijke vaarroute naar Ferwert, of een tunnel onder de Waddenzee door.

Alle drie opties zijn ingrijpend, maar wel nodig, zegt Zjéf Budé van Rijkswaterstaat. “Het zijn serieuze opties, maar ze zijn alle drie heel ingrijpend. Neem nu de tunnel bijvoorbeeld. Waar de veerdam begint in Holwerd, daar zou achter de dijk een tunnelmond kunnen komen. De tunnel gaat dan onder het wad door. Bij Nes op Ameland komt de tunnel dan weer boven. Dan zijn er vervolgens ook twee opties: een tunnel voor auto’s of een trein die de twee plaatsen verbindt.”

Foto: Omrop Fryslân, Ronald van der Pol

Op dit moment ligt de vaarverbinding naar Ameland tussen Holwerd en Nes. Maar ook een verschuiving naar het gebied van Holwerd naar boven Ferwert zou een oplossing kunnen zijn. “Het bouwen van een nieuwe veerdam in Ferwert is wel een enorm ingrijpende ingreep, los van dat er geen weg naartoe gaat”, volgens Budé. “Plus het feit dat in Holwerd de veerdam moet worden opgeruimd.”

Holwerd op termijn niet realistisch

Op de informatieavond in Dokkum waren de reacties volgens Rijkswaterstaat positief. “Mensen beginnen te begrijpen dat vanuit Holwerd varen op de lange termijn geen realistische optie is, tenzij je heel intensief gaat baggeren of de veerdam verlengt.”

Hoe interessant de drie opties ook zijn, de komende jaren zal er nog gewoon een veerboot van Holwerd naar Ameland varen. Budé: “Er wordt een eerste raming gemaakt van wat het in totaal kost. Dan is het vervolgens aan de minister om daar een besluit over te nemen. We gaan de komende maanden verder concretiseren. In december of januari hopen we dat pakket naar de minister te sturen. Als we met alle drie scenario’s doorgaan, hebben we nog zeker drie jaar nodig om alles verder te onderzoeken.”

Bron: https://www.omropfryslan.nl/nieuws/905794-een-brug-een-tunnel-hoe-moeten-we-de-toekomst-naar-ameland-reizen

Meer over de tunnel https://www.trouw.nl/binnenland/voor-rijkswaterstaat-is-een-spoortunnel-naar-ameland-een-serieuze-optie~b6d7cafd/

Onderzoekers slagen er in zeegras te planten bij Griend

Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen zijn erin geslaagd zeegras te planten bij het waddeneiland Griend. Dat werd al jaren geprobeerd, maar nu is het op kleine schaal succesvol. Deze wetenschappelijke doorbraak is belangrijk om zeegras terug in het Nederlandse Waddengebied te krijgen.

Het zeegras is uit de Wadden verdwenen na de aanleg van de Afsluitdijk. Het is echter belangrijk voor de biodiversiteit. Daarnaast kan het eilandjes als Griend beschermen tegen afslag.

zeegras

De onderzoekers willen volgend jaar een vlak van een hectare groot inzaaien met zeegraszaad uit het Duitse Wad. Maar om de proef nog verder uit te breiden is zoveel zaad nodig dat er nu wordt gewerkt aan de opzet van een zeegraskwekerij in Groningen.

Die grotere schaal is nodig omdat groot zeegras dat zo nu en dan boven water komt, na een jaar dood gaat. Het zaad dat daar uit komt moet dan weer voor een nieuwe generatie zorgen. Dat maakt het wel wat kwetsbaarder voor bijvoorbeeld een hete zomer of koude winter.

Mede daarom wordt er ook gekeken naar klein zeegras. Dat blijft gewoon in leven. Voor het kleine gras geldt wel dat het zaad veel lastiger te vinden is in het wild en moeilijker te planten is. Dit jaar is er wel klein zeegras bij Griend gezaaid en ook dat doet het goed.
Bron: Omroep Friesland

Magazine over vaarrecreatie op de Waddenzee

Magazine over vaarrecreatie op de Waddenzee

LAUWERSOOG – Waddengedeputeerde Henk Staghouwer heeft zojuist het eerste exemplaar in ontvangst genomen van een speciaal magazine over vaarrecreatie op de Waddenzee. Het magazine ligt deze zomer bij tal van jachthavens in het Waddengebied.

In het boekwerkje blikken overheden, watersportorganisaties en natuurverenigingen terug op tien jaar samenwerking. Ook worden enkele thema’s van de toekomst aangestipt, zoals de bereikbaarheid van jachthavens en het doorzetten van de Erecode voor Wadliefhebbers.

Robbert van der Eijk bood het magazine aan namens het Verbond Vaarrecreatie Wadden (Wadvaarders, Toerzeilers, Toeristische Kanobond Nederland, het Watersportverbond, de ANWB, Vereniging Beroepschartervaart BBZ en de Stichting Jachthavens Waddeneilanden). De overhandiging is onderdeel van de fietsroute om het 10-jarig jubileum van de Werelderfgoedstatus van de Waddenzee te vieren.

Vaarrecreatie én natuur
Van der Eijk is al jarenlang betrokken bij de watersport op het Wad. “Het is nu bijna niet meer voor te stellen, maar ruim tien jaar geleden konden vaarrecreatie, overheid en natuurorganisaties weinig begrip voor elkaar opbrengen. Vaarrecreatie zou te verstorend zijn voor de natuur. Er gold toen bijvoorbeeld nog een qoutum op het aantal ligplaatsen, maar die tijd is voorbij. Vandaar ook de titel van het boekje. Van protest naar samenwerking.”

Het Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee is begin dit jaar, conform afspraken, afgerond. De meer dan dertig partijen concluderen dat het belangrijkste doel is behaald: watersportverenigingen, beheerders, natuurorganisaties en vrijwilligers weten elkaar moeiteloos te vinden in het belang van de Waddenzee.

Resultaten
In het magazine wordt teruggeblikt op de belangrijkste successen. De Erecode is geactualiseerd. Rondom de Razende Bol is de overlast verminderd door een communicatietraject van voorlichting en een lesprogramma op ruim veertig scholen. Er zijn honderden mensen op cursus geweest voor gastheer/-vrouw van Werelderfgoed Waddenzee. Dynamisch zoneren (dicht wanneer vogels en zeehonden rust nodig hebben, open wanneer het kan) wordt op meerdere plekken ingezet. De bereikbaarheid van (jacht)havens is geagendeerd. Ook is er een groot monitoringsconsortium opgericht om alle vaarbewegingen op het Wad in beeld te krijgen. En elk jaar is er campagne gevoerd om de bekendheid met de Erecode te laten groeien.

Toekomst geborgd
Het actieplan is nu klaar, maar de bedoeling er achter blijft. Het is nu aan de betrokkenen samen het gedachtegoed en de aanpak levend te houden. Dit gebeurde al in de Beheerraad Waddengebied en die constructie blijft gewoon doorgaan. Aanvullend is besloten elkaar in het Toeristisch Overleg Wadden (TOW) bij te praten en samen initiatieven te ondernemen als dat nodig is. De Erecode wordt opgenomen in de Gebiedsagenda Wadden 2050 en is sturend bij de promotie rondom Werelderfgoed Waddenzee. De monitoring wordt geborgd in de Basismonitoring Wadden.

Actieplan Vaarrecreatie
Het Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee (2014-2018) is het gezamenlijk resultaat van de samenwerking tussen Waddenprovincies, ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (incl. Waddenunit), Rijkswaterstaat, kust- en eilandgemeenten in het Waddengebied, natuur- en watersportorganisaties. Het Actieplan is een vervolg op het zogenaamde Convenant Vaarrecreatie Waddenzee dat liep van 2007-2012.

Download: Magazine vaarrecreatie

Bron: https://www.waddenzee.nl/actueel/nieuwslijst/waddenzee-nieuws-bericht/article/magazine-over-vaarrecreatie-op-de-waddenzee/

Lauwersmeer na 50 jaar een van de mooiste natuurgebieden

Lauwersmeer na 50 jaar een van de mooiste natuurgebieden

Lauwersmeer ontstond vijftig jaar geleden op de plek van de Lauwerszee. Ondanks de komst van toeristen, boeren en militairen groeide het nieuwe meer uit tot een van de mooiste natuurgebieden in ons land.

Een schitterend getijdenlandschap van 9100 hectare in het waddengebied afsluiten met een dijk? „Dat zouden we nu nooit meer doen. Zo’n inpoldering is tegenwoordig ondenkbaar. De afsluiting van de Lauwerszee was natuurlijk een ecologische ramp. Het heeft een tijdlang flink gestonken door alle dode schelpen en wadpieren. Maar daarvoor is wel iets heel moois in de plaats gekomen.”

Jaap Kloosterhuis, boswachter van Staatsbosbeheer in het Nationaal Park Lauwersmeer, weet waar hij het over heeft. Van heinde en verre reizen natuurliefhebbers en rustzoekers naar het gebied, dat sinds enkele jaren ook het predicaat Dark Sky Park voert, aangezien hinderlijk licht ’s nachts vrijwel afwezig is. Ze komen voor de zeearend en de rietorchis. Maar vooral ook voor water, strand, rust en een visje in de haven.

Recreatie was niet het belangrijkste doel dat de inpolderaars meer dan een halve eeuw geleden voor ogen hadden. Het ging ze vooral om de veiligheid, een betere afwatering van Friesland, Groningen en de kop van Drenthe en de vergroting van het landbouwareaal. Bovendien was Defensie in het Noorden naarstig op zoek naar een groot oefenterrein.

Op de grens van Groningen en Friesland

Al in de zeventiende eeuw werd nagedacht over het afsluiten van de binnenzee op de grens van Friesland en Groningen die was genoemd naar de Lauwers, het riviertje dat beide provincies scheidt. De dijk kwam er niet. Ook niet toen waterstaatsingenieur Van Diggelen in 1849 een nieuw plan lanceerde. Hij wilde niet alleen de Lauwerszee, maar ook de Zuiderzee en een groot deel van het waddengebied droogleggen.

In de jaren dertig van de vorige eeuw kwam er een commissie die inpoldering van de duizend jaar oude zeetong moest onderzoeken. In 1934 presenteerde ingenieur Verhoeven een plan. Het was de tijd van de werkverschaffing. Verhoeven, die in Noord-Duitsland landaanwinningsprojecten van de Duitse overheid had bezocht, stelde een dijk voor van Ezumazijl naar Zoutkamp. De reacties waren lauw, het plan belandde in de la.

Na de watersnoodramp in Zeeland in 1953 en de Kerstvloed van 1954 veranderde het speelveld. Velen in Friesland en Groningen begrepen dat er iets moest gebeuren. De dijken langs de Lauwerszee waren in slechte conditie. Door een nieuwe dijk aan te leggen van 13 kilometer kon ruim 32 kilometer aan gebrekkige zeekering ongemoeid blijven en veranderen in een slaperdijk.

Bovendien was de economische toestand in Noordoost-Friesland niet florissant. Het inpolderingsproject moest zorgen voor nieuwe welvaart. Toen Den Haag draalde, vooral uit huiver voor de kosten van het megaproject, werden in Friesland 135.000 handtekeningen van voorstanders verzameld. Duizenden Friezen kwamen af op een protestbijeenkomst in Leeuwarden.

Meer lezen, ga dan naar de bron van dit verhaal: https://www.dvhn.nl/groningen/Hoe-het-Lauwersmeer-in-50-jaar-uitgroeide-tot-een-van-de-mooiste-natuurgebieden-van-Nederland-24398785.html

Wadlopen vanaf schip

vaarbewijs catamaran varen op de wadden

Wadlopen vanaf schip blijft toegestaan zonder vergunning

Wadlopen vanaf een drooggevallen schip met een groep tot vijftig personen blijft toegestaan zonder vergunning en zonder wadloopgids. Dat hebben de Staten 27 februari 2019 bepaald.

Gedeputeerde Klaas Kielstra wilde in de nieuwe wadloopverordening vastleggen dat er voor groepen boven de zeven personen voortaan een vergunning nodig is. Nu is dat nog niet het geval, maar dat leidt volgens Kielstra tot problemen. ,,Er worden steeds meer activiteiten ontplooid op het wad. Het wordt steeds minder beheersbaar.”

Staten slaan advies van gedeputeerde in de wind

Natuurorganisaties hebben daar hun zorgen over geuit. Ook de veiligheid zou in het geding zijn, aldus Kielstra. Coalitiepartijen FNP, VVD en SP lieten zich echter niet overtuigen en vonden de nieuwe regel overbodig. ,,Mei sokke burokratyske rompslomp komme tradysjes as it waadrinnen yn ’e knipe”, aldus Wopke Veenstra, verwijzend naar het FNP-meldpunt voor bedreigde Friese tradities. Hij vond de plicht om te zorgen voor een vergunning en een wadloopgids ,,in diskwalifikaasje fan skippers, dy’t mânsk genôch binne om te bepalen wat it lije kin”.

Vrijstelling

Hetty Janssen (PvdA) wees erop dat branchevereniging BBZ van beroepschartervaarders met de provincie is overeengekomen dat er voor zeilcharterschepen een vrijstelling geregeld wordt voor de vergunningplicht. Groepen tot vijftig mensen zouden dan tot vijfhonderd meter rond het schip mogen wadlopen. ,,De belangenclub kan hiermee uit de voeten, wat is dan nog jullie bezwaar”, vroeg ze aan FNP, VVD en SP, die de motie mede indienden.

Maar die partijen wilden helemaal van de vergunningplicht af en kregen daarvoor een krappe meerderheid van de Staten achter zich. Wel blijft de beperking tot vijftig personen en vijfhonderd meter bestaan.

Bron: https://frieschdagblad.nl/2019/2/28/wadlopen-vanaf-schip-met-groep-blijft-toegestaan-zonder-vergunning?harvest_referrer=https:%2F%2Fwww.google.com%2F

Waddenzee, aantal zeehonden sterk gegroeid

Het aantal gewone zeehonden in de internationale Waddenzee is sterk toegenomen tot 40 duizend exemplaren. Gewone zeehonden kunnen ongeveer 43% van het visbestand dat in het najaar in de Waddenzee aanwezig is opeten. Toch is een direct verband tussen de teruggelopen visstand en het toegenomen aantal gewone zeehonden nog niet te leggen, blijkt uit nieuw onderzoek gepubliceerd in Ecosphere.

zieke zeehonden

Dankzij het stoppen van de jacht en beschermende maatregelen op het gebied van verstoring en vervuiling, is de populatie gewone zeehonden* de laatste veertig jaar sterk gegroeid. Uit de meest recente tellingen blijkt dat de populatie gewone zeehonden in de internationale Waddenzee uit bijna 40.000 dieren bestaat.

Zeehonden die op zee foerageren, eten gemiddeld zo’n 4 à 5 kilogram vis per dag. Op jaarbasis komt dat voor alle gewone zeehonden in de internationale Waddenzee op zo’n 55 tot 60 duizend ton vis. Voor de ‘Nederlandse’ zeehonden is dat 14 tot 17 duizend ton vis.

“De achteruitgang van het visbestand in de Waddenzee begon in een tijd dat de zeehondenpopulatie nog heel klein was. Wel kan de predatie door zeehonden nu het visbestand beïnvloeden”, aldus Geert Aarts, de eerste auteur van het artikel. Hoe zit het precies? Wat is er bekend, en ontbreekt er nog kennis? De stand van zaken aan de hand van vijf vragen.

Hoeveel vis zit er in de Nederlandse Waddenzee?

Wat eten zeehonden?

Waar halen zeehonden hun voedsel vandaan?

grijze zeehond waddenzee

Hebben zeehonden invloed op het visbestand?

Veroorzaken zeehonden de achteruitgang van het visbestand in de Waddenzee?

Antwoord op deze vragen in het uitgebreide artikel op de bron: Nature today

Het aantal Wadvogels blijft stijgen

De aantallen vogels en zeehonden op het Wad groeien nog steeds.Dit is de belangrijkste conclusie van het jaarlijkse integrale onderzoek naar vaarrecreatie en natuurwaarden in de Waddenzee. Het onderzoek gaat over het vaarseizoen 2017.

Stijging Wadvogels

Het onderzoek is opgedeeld in vier delen. Er is gekeken naar het aantal vaarbewegingen op het Wad, het gebruik van AIS (geografisch informatiesysteem) aan boord, het aantal vogels en zeehonden en de confrontatie tussen natuur en watersport.

Wat opvalt is dat het seizoengemiddelde van het aantal Nederlandse Wadvogels is gestegen van 600.000 eind jaren zeventig naar ruim 800.000 in 2017. Het aantal gewone- en grijze zeehonden neemt nog steeds toe. In 2017 waren er ruim 8000 gewone zeehonden en 4000 grijze zeehonden.

Kennis vergroten

Het onderzoek wordt uitgevoerd door een consortium van onderzoeksinstituten met ETFI, RUG, SOVON, de Karrekiet en Altenburg & Wymenga. De wetenschappers doen dit in opdracht van het Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee. Het doel is om de kennis te vergroten over de interactie tussen natuur en watersportrecreatie op het Wad.

Lastig oordeel

Uit het onderzoek komt ook naar voren dat het aantal vaarrecreanten op het Wad afneemt, maar de verblijfsduur neemt toe. Met andere woorden: de vaarrecreatie blijft stabiel. Daardoor is volgens de onderzoekers lastig om een oordeel te geven over de druk van vaarrecreatie op de Waddenzee en de dierenpopulaties.

Bron: https://www.rtvnoord.nl/nieuws/201170/Het-aantal-Wadvogels-blijft-stijgen

Wrak bij Schier mogelijk van rampvloot Paesens-Moddergat

Een houten scheepswrak dat is gevonden ten oosten van Schiermonnikoog behoort mogelijk tot de rampvloot van Paesens-Moddergat uit 1883.

Het is een tragedie die tot op de dag van vandaag bij oudere inwoners van Paesens-Moddergat leeft, zegt voorzitter Klaas Wiersma van Stichting Maritieme Archeologie. Op 5 maart 1883 voeren 22 vissersschepen uit, waarvan er 17 zouden vergaan in zwaar weer. Niet minder dan 83 mannen uit het dorp kwamen daarbij om het leven.

Restanten ten noorden van Kloosterburen
Van drie van de getroffen schepen is nooit een spoor teruggevonden. Maar Wiersma en zijn duikmaten vermoeden dat daar binnenkort verandering in komt. Volgens hen zijn er sterke aanwijzingen dat een in 2015 aangetroffen wrak de WL7 is.

De houten restanten liggen bij de Mothoek, ten zuidoosten van Schiermonnikoog en ten noorden van Kloosterburen, op zo’n 2 meter diepte. Wadlopers gaven de melding dat er iets lag. Het wrak is datzelfde jaar nog onderzocht, maar toen niet in verband gebracht met de ramp van 1883.

Paesens-Moddergat-wrak
De achtersteven van het scheepswrak steekt soms boven het water uit. Op de foto groepslid Bert Kremer tijdens het onderzoek in 2015. Foto Ernie de Jonge

3D-beelden
De Stichting Maritieme Archeologie heeft de bevindingen bekeken en meent dat de houtconstructie en de vindplaats erop duiden dat het een van de vergane Wierumer aken is.

Op 4 en 5 augustus komt er een expeditie die nadere bewijzen moet opleveren. Met sonarapparatuur wordt de situatie onderzocht. Als het wrak gelokaliseerd is, gaan duikers het water in. Zij zullen hout van het schip afhalen, om te onderzoeken uit welke tijd het komt. Ook wordt er onder water een film gemaakt, om daar later 3D-beelden van te vervaardigen.

Bron: http://www.dvhn.nl/groningen/Gevonden-wrak-bij-Schier-mogelijk-van-rampvloot-Paesens-Moddergat-uit-1883-23391110.html